سرویس: اجتماعی ۱۷:۴۵ - شنبه ۳۰ فروردین ۱۳۹۹

پژوهشگر حوزه امنیت و روابط بین الملل مطرح کرد:

تغییرات اجتماعی در دوران کرونا و احتمال نهادینه شدن آنها

با توجه به مدت زمان باقی ماندن کرونا در سطح دنیا، میتوان این بحث تغییرات در زندگی بشری را به دو دسته‌ی کوتاه مدت و بلند مدت تقسیم کنیم زیرا برخی موضوعات در بلند مدت و برخی در کوتاه مدت اتفاق می افتد.

به گزارش اصفهان شرق، ویروس کرونا به عنوان اپیدمی در جهان مطرح شده است و به علت شیوع این بیماری و نامشخص بودن نابودی این ویروس، جهان ناخودآگاه یا به صورت کاملا آگاهانه، دچار تغییرات زیادی در زندگی انسان ها و روابط اجتماعی تا بین المللی آنها خواهد شد. در این خصوص، آنچه تا حدودی بر معضلات ناشی از ویروس کرونا در جهان اثر معکوس می گذارد، شناخت صحیح شرایط مقابله با این ویروس و همدلی مردمی در دنیاست.

بر این اساس و به دلیل اهمیت تغییرات ناشی از زندگی در بحران کرونا، برآن شدیم تا گفتگوی خود را با استاد حسین نیکوفر،  پژوهشگر حوزه امنیت و روابط بین الملل، ادامه دهیم.

اصفهان شرق: روند تغییرات جامعه بشری در بحران کرونا ویروس را چطور ارزیابی می کنید؟

در این گفتگو به بحث تغییراتی که ممکن است در جوامع بشری در فرهنگ، آداب و رسوم، اقتصاد و حتی در سطح روابط بین الملل شکل بگیرد در خدمت شما هستم.

قبل از اینکه وارد بحث شوم باید بگویم که تحلیل ما بر مبنای مدت زمان شیوع، بحران، اوج بحران و فروکش کردن بحران  و کلمه جدیدی که بایستی از این به بعد وارد فرهنگ لغت شود یعنی همزیستی ستیزه جویانه، با بحران و کشف واکسن که قطعا یک پروسه زمان بری را به خود اختصاص می دهد.

طی برخی تحقیقات، به این باور رسیده ایم که هیچ کس حداقل تا دو یا سه ماه آینده، قولی در مورد واکسن این بیماری واگیردار، نداده است و این را در نظر داشته باشیم که از ساخت واکسن تا آزمایش روی داوطلبان و جوابگیری و در نهایت تایید مجامع و سازمان های بین المللی دارویی، زمان طولانی را شاهد خواهیم بود و باید به ناچار خود را برای زندگی با کرونا و پذیرش تغییرات، آماده کنیم تا واکسن این بیماری، خط پایانی بر این بحران بکشد که آنهم تابع شرایط خاص خود می باشد که به نوع روابط کشورهای کاشف واکسن با دیگر کشورها بازمیگردد. به طور مثال اگر چین کاشف واکسن باشد، کشور ایران جزء چند کشور اول دریافت کننده واکسن خواهد بود اما اگر این واکسن در کشورهایی که با ایران رابطه سیاسی خوبی ندارند کشف شود، ممکن است زمان رسیدن واکسن به ایران طولانی تر شود.

تحلیل ها بر مبنای مدت زمان بحران کرونا مطرح می شود و اگر طبق نظر وزیر بهداشت که گفتند، ممکن است 2 سال این بحران طول بکشد، در این صورت قطعا تغییرات بسیاری در روابط انسانی و حتی در سطح کلان تر در مسائل اقتصادی و حتی روابط بین المللی خواهیم داشت.

البته، یک نکته قابل ذکر است که تغییر آداب و رسوم به منطقه جغرافیایی و فرهنگ کشورها بستگی دارد. ممکن است در کشوری مثل ایران برخی موضوعات صادق ولی در آلمان اثری نداشته باشد ولی مشترکات بیشتری بین کشورها در تغییرات اساسی در مدت بحران کرونا وجود دارد.

قبل از اینکه وارد بحث اصلی شوم، توجه مخاطبین را به این نکته اساسی جلب می کنم که تمام تحلیل چند قسمتی من بستگی به طول مدت زمان وجود کرونا دارد«تاکید می کنم که به مدت زمان طول کشیدن بحران کرونا».

در این رابطه بایستی به این موضوع نگاه کنیم که برای تغییر یک سری عادات چه مدت زمان نیاز است. مثلا در تحقیقات یک پژوهشگر دانشگاهی به نام مکسول هارلتز که یک جراح زیبایی است این گونه آمده که انسان ها برای عادت به تغییر چهره(به برداشتن خال، گذاشتن دندان مصنوعی، جراحی بینی و عادت به چهره جدید) به 21 روز زمان نیاز دارند.

پژوهشگران دانشگاهی در لندن با بررسی 96 فرد در یک فاصله زمانی 12 هفته ای به این نتیجه رسیده اند که میانگین زمان برای ماندگار شدن یک عادت در واقع 66 روز است و البته در افراد مختلف متفاوت و از 18 روز تا 254 روز متغییر است اما عمدتا در 66 روز یک عادت، ماندگار می شود.

برخی روانشناسان مانند تیموتی پیچل و الیسون ناستاسی معتقدند، ترک یک عادت در واقع به معنی شکل دهی یک عادت جدید است و کنار گذاشتن برخی عادت ها سریع اتفاق می افتد.

به گفته برایان تریسی که یک نویسنده انگیزشی می باشد، ترس از مرگ که به آن تجربه احساسی چشمگیر گفته می شود، می تواند در ترک عادات تاثیر چشمگیری داشته باشد به طور مثال اگر پزشکی به یک فرد چاق برای لاغر شدن هشدار معمولی بدهد بعید به نظر می رسد که فرد برای لاغر شدن گام های اساسی بردارد اما اگر با تذکر جدی دکتر که در صورت ادامه چاقی شما خواهید مرد، یک احساس چشمگیر به فرد القا می شود، این فرداز ترس مرگ رژیم غا که رژیم غذایی خود را تغییر می دهد و عاداتی را ترک و روفتاری جدید را شروع می کند

برایان تریسی هم معتقد به 21 روز برای  تغییر عادت است اما باید به این نکته توجه داشت که نگاه وی در مورد موضوعات و عادات ساده است.

در بحران کرونا بحث ما دیگر تغییر عادات ساده نیست بلکه همان تجربه احساسی جشمیگر است که در صورت رعایت عدم رعایت سری مسائل که نیاز به تغیر برخی عادات و اضافه کردن برخی عادات دیگر دارد موضع مرگ و زندگی مطرح است

با این مقدمه وارد بحث تغییرات ناشی از دوران بحران کرونا می شویم.

پس با توجه به مدت زمان باقی ماندن کرونا در سطح دنیا، میتوان این بحث تغییرات در زندگی بشری را به دو دسته‌ی کوتاه مدت و بلند مدت تقسیم کنیم زیرا برخی موضوعات در بلند مدت و برخی در کوتاه مدت اتفاق می افتد.

تغییر در شیوه دست دادن

اگر بخواهیم به تغییرات کوتاه مدت در جهان بپردازیم، می توان به دست دادن و روبوسی اشاره کرد. بحث روبوسی در کشورهای خاورمیانه بسیار رایج بوده ولی در غرب، کم و بیش وجود داشت ولی دست دادن در اکثر کشورهای جهان یک موضوع و آداب اجتماعی به شمار می رفت که با شیوع بحران کرونا، به شدت تحت تاثیر قرار گرفت « زیرا انتقال ویروس کرونا از طریق دست دادن زیاد بود و همین بحث، تجربه احساسی چشمگیری را که بیان می کرد که اگر این عادت را ترک نکنید، خواهید مُرد؛» و به همین دلیل تغییری وارد جامعه بشری کرد که به ناگاه تغییر اساسی در نحوه دست دادن ایجاد شد.

دست دادن و روبوسی در میان کشورهای خاورمیانه و خصوصا مسلمانان برای ابراز صمیمیت عنوان می شد که با ادامه روند کرونا، اشکال دیگر جایگزین می شود.

اگر بحران کرونا به یک یا دو سال دیگر برسد می توان نتیجه گرفت که حتی دست دادن که نشان از حسن نیت مردم به شمار می رفت، یا از بین می رود یا به اشکال مختلف مثل تغییر در حرکات صورت و تن صدا و همچنین برخی حرکات مانند ضربه زدن از طریق پا که گاه به مزاح توسط کاربران فضای مجازی مطرح شد، تثبیت می شود.

بر طبق بعضی گفته ها، دست دادن های امروزی مربوط زمانی است که افراد برای نشان دادن اینکه سلاحی به دست ندارند، کف دست خود را نشان می دادند و این به مرور زمان به دست دادن های امروز که نشان از ادب اجتماعی است، تغییر یافت.

نکته دیگر که قابل ذکر، در آغوش گرفتن برای نشان دادن احساس درونی بشر و ابراز محبت به نزدیکان است که امروز به دلیل بحران کرونا، مانند دیگر موارد از بین افراد کنار رفت است ولی به دلیل اینکه این رفتار ناشی از احساس آدمی می باشد، ترک این عادت امروزی بعد از اتمام کرونا، به آداب اجتماعی و احساسی بازخواهد گشت.

تغییر در ساعات بیداری و خواب

تغییر دیگری که در کوتاه مدت و خصوصا در ایام قرنطینه خانگی و تعطیلی مدارس و دانشگاه ها، احساس می شود، تغییر در ساعات بیداری و خوابیدن است؛ به عبارتی با توجه به ترس مردم از چرخ زدن در خیابان ها و رفتن به پارک و سینما در دوران قرنطینه، مردم ترجیح می دهند تا در منزل و پای تلویزیون و شبکه مجازی تا پاسی از شب بیدار باشند و با ادامه روند قرنطینه خانگی این روند در برخی خانواده ها پایدار خواهد شد. ولی باید به این نکته اشاره کنم که این تغییر قابل جبران بوده و بعد از بازگشایی مدارس و دانشگاه ها و مراکز آموزشی و شروع کسب و کار به شکل جدی، این وضعیت به حالت قبل از کرونا باز خواهد گشت.

تغییر در برخی سنت ها، برگزاری مراسم عزاداری و عروسی

تغییر دیگر که در جوامع می تواند وجود داشته باشد به فرهنگ و سنت ها برمی گردد و در اکثر کشورها از شروع بحران تا کنون شاهد تغییرات فاحشی در برگزاری مراسم ختم و عروسی بوده ایم.

حضور در مراسم تدفین، یکی از سنت های اصلی در جوامع بشری به خصوص ملسمانان خاورمیانه می باشد که البته به ناچار با بحران کرونا شاهد برگزاری مراسم ختم آنلاین بودیم برای مثال، مراسم ختم آقای حسین شیخ الاسلام یکی از زحمت کشان وزارت امور خارجه کشورمان بودند، به صورت مجازی و در شبکه اینترنتی صورت گرفت و شاهد سخنرانی برخی از مسئولان کشوری به صورت آنلاین بودیم که قطعا به دلیل شخصیت برجسته ایشان، اگر بحران کرونا وجود نداشت، مراسم تشییع باشکوهی با حضور انبوه مردم را می توانستیم شاهد بودیم.

یکی دیگر از موارد تغییر در مراسم تدفین در کشورهای غربی، خاکسپاری آنلاین در اسپانیا در روزهای کرونایی بود که دیدیم یکی از اعضای خانواده در آرامگاه خانوادگی حاضر شده بود و به صورت انلاین و از راه دور مراسم را برای دیگر اعضای خانواده به صورت تصویری ارسال می کرد.

بخش دیگر تغییر در مراسم عروسی است زیرا سنت عروسی گرفتن با ادامه و طولانی شدن بحران کرونا، قابل حذف نیست و قطعا تغییراتی در برگزاری مراسم در تالارهای بزرگتر طبق پروتکل های بهداشتی و ایجاد فاصله اجتماعی را شاهد خواهیم بود. در این خصوص شاید صاحبان تالارهای کوچکتر به دلیل ایجاد فاصله اجتماعی و پذیرش تعداد کمتر مهمان، دچار ضررهایی  بشوند.

 تغییر در سطح خرید مردم و تغییر سبد کالا

قطعا با طولانی شدن بحران کرونا، تغییر در سطح خرید مردم و سبد کالای آنها از جزئی به عمده و از فله به بسته بندی تغییر خواهد کرد. خرید اینترنتی، در اوایل هر ماه با پرداخت دستمزد حقوق بگیران از فروشگاه های زنجیره ای تا خرید مجازی و ارسال از طریق پیک، به نوعی تغییرات پیش آمده در بحران کرونای جهان است. در این رابطه باید گفت در کلان شهرها مردم ترجیح می دهند برای سلامت خود و خانواده از حضور در مغازه های کوچک با نبود فاصله اجتماعی خودداری کرده و هایپرمارکت ها و فروشگاه های زنجیره ای را در انتخاب اول خود قرار می دهند.

در این رابطه نیز باید عنوان کرد که سوپرمارکت های محلی و کسب و کار کوچک دچار رکود مشتری شده و از زنجیره خرید از سوی مشتریان کنار گذاشته می شوند؛ به طور مثال یک شرکت فروش اینترنتی مشهور در ایران نه تنها در شرایط اقتصادی حاضر، که برخی از بنگاه های اقتصادی مجبور به تعدیل نیروی انسانی شده اند نه تنها تعدیلی نداشته بلکه اگهی استخدامی نیز برای ایام عید داده بود و یک شرکت بزرگ بین المللی فروش اینترنتی در ایامی که اکثر بنگاه های اقتصادی دنیا در حال رکود هستند و دچار ضررهای مالی گشته اند این شرکت توانسته است با فروش و خدمات به موقع اینترنتی، 24 میلیارد دلار کسب درامد نماید.

نکته مهم در این مقوله این بوده که همه این تغییرات و پیش بینی ها با ادامه بحران کرونا شدت می یابد.

تغییر در شیوه های بهداشت فردی

تغییر دیگری که در بحران کرونا به سرعت قابل لمس بود، تغییر در روند بهداشت فردی مردم در کل جوامع جهانی به شمار می رود به گونه ای که شیوه صحیح شستن دست ها را که تا قبل از بحران کرونا در فیلم های تلویزیونی شاهد بودیم که پزشک برای رفتن به اتاق عمل به گونه ای کاملا بهداشتی اقدام به شستن دست می کردند ولی؛ امروز و به صورت ناخودآگاه همه افرادی که ترس از درگیری با کرونا را دارند، با رعایت همه نکات بهداشتی تغییر عادت داده و روزی چندین مرتبه همانند پزشکان اتاق عمل دست های خود را به صورت صحیح و به مدت 20 ثانیه با صابون می شویند.

درصد زیادی از مردم روزی 20 بار دستان خود را نمی شستند ولی در حال حاضر شاهد تغییر سریع این عادت و بهبود وضع بهداشت و رعایت بهداشت و نظافت فردی است.

تغییرات فرهنگی و ورزشی

در طول تاریخ، مکان های فرهنگی مانند، سینماها، کنسرت ها و تئاترها و همچنین رخدادهای ورزشی، یکی از مراکز اجتماعات مردم کل جهان بوده و سرعت شیوع کرونا در این اماکن بشدت زیاد است، در نتیجه یکی از تغییراتی که در کوتاه مدت رخ داده است، تعطیلی این مکان ها بود که تبعات اقتصادی و فرهنگی خود را در درازمدت خواهد داشت.

تعطیلی لیگ های مهم و عدم نمایش فیلم های که هزینه های گزافی برای تولیدکنندگان آن داشته است قطعا نمی تواند مدت زیادی دوام بیاورد اما قطعا شیوه های حضور مردم در آنها تغییر خواهد کرد. البته در سه ماه گذشته تغییراتی در ارائه فیلم ها و کنسرت ها را شاهد بوده ایم به طول مثال؛ آقای حاتمی کیا و دست اندرکاران تهیه فیلم خروج تصمیم گرفتند برای اولین بار در ایران، فیلم خروج را پیش از اکران در سینماهای کشور و برای ماندن مردم در خانه هایشان به دلیل جلوگیری از گسترش ویروس کرونابه صورت اینترنتی به نمایش بگذارند که با توجه به گزارش شبکه های نمایش اینترنتی در روزهای اولیه 84 هزار و 400 بلیط به فروش رفت که این یک تغییر اساسی در نحوه اکران فیلم سینمایی بود.

با طولانی شدن بحران کرونا این امکان وجود دارد که سینماهای روباز که در گذشته های دور برخی از شهرهای ایران بخصوص در جنوب ایران رواج داشت به شکل جدیدی دوباره احیاء شود و مردم بتوانند با نشستن در اتومبیل خود و رفتن به محل سینمای روباز از دیدن فیلم در محیط سینمایی لذت ببرند.

این موضوع در مورد کنسرت خوانندگان مشهور نیز تغییر کرد و بطور مثال، رضا صادقی خواننده ایرانی، کنسرت آنلاین بدون فروش بلیط برای مخاطبین خود اجرا کرد و یا در ایتالیا یکی از خوانندگان بسیار مشهورش، فقط با یک نوازنده در کلیسای جامع شهر میلان، کنسرت خود را اجرا نمود که همین موضوع باعث شد تا تعداد بینندگان این کنسرت تا 24 دقیقه نزدیک به 3 میلیون نفر باشند.

اما نکته قابل توجه، نمایش اینترنتی فیلم یا اجرای کنسرت آنلاین شاید در نسل بعدی موضوعی حل شدنی باشد امام برای نسلی که لذت فیلم را در پرده بزرگ سینما با صدای دالبی گوش کرده و همخوانی خواننده و مخاطبین را در سالن کنسرت تجربه کرده اند، خیلی دلنشین نخواهد بود و به همین دلیل قطعا اصحاب اهل فرهنگ بایستی تغییرات و راه های جدیدی را در پیش بگیرند که یک نمونه آن را خدمتتان عرض کردم و آن احیای سینماهای روباز در فضاهای وسیع می باشد.

در مورد لیگ های فوتبال نیز احتمال تن دادن باشگاه ها به اجرای بازیها بدن تماشاگر یا کم تماشاگر برای حفظ فاصله اجتماعی، خیلی دور از ذهن نیست.

**********************************

در این گفتگو سعی ما این است که بتوانیم بخشی از تغییرات حاصل از بحران کرونا در زندگی اجتماعی را شرح دهیم، قطعا مشاهده نتیجه و روند تغییرات پیش بینی شده در صورتی قابل مشاهده خواهد بود که بحران کرونا به بیش از یک سال منتهی شود.

ادامه دارد…

انتهای پیام/ زهرا شجاعی

دیدگاهتان را بنویسید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.