سرویس: تولیدی » مقاله و یادداشت ۱۱:۴۲ - پنجشنبه ۰۵ اسفند ۱۳۹۵

فاطمه شناسی محور وحدت امت اسلامی؛

فضائل حضرت زهرا(س) در معتبر‌ترین کتب و منابع اهل سنت

بی تردید جایگاه رفیع و بلند مرتبۀ حضرت زهرا(س) منبعث از منزلت آن حضرت در نزد خالق یکتاست که اجازۀ شفاعت از سوی خداوند و دیگر آثار و برکات شخصیت وجودی حضرت زهرا(س) در موقع مرگ، قبر، پای میزان، صحرای محشر، پل صراط و محاسبه اعمال نصیب دوستداران آن حضرت خواهد شد.

اصفهان شرق _ مهدی نجفی/ مشکوه ولایت، قلب مقام رسالت، مخزن الاسرار هدایت، اسوه تقوا و قداست، مثل نور خدا، فاطمه زهرا سلام الله علیها، وجود مقدسی است که همگان بر قداستش متفقند و بر کرامتش معترف، خدای رحمان کوثرش می خواند، پیامبر رحمت صلی الله و علیه و آله، وی را به عظمت یاد می کند، امیر عدالت به دیده حرمت و بزرگی به او می نگرد و امامان اهل بیت علیهم السلام همگان به گونه ای افزون بر وصف اورا می ستایند و تکریمش می کنند.

در این میان فضایل و کرامات حضرت‌صدیقه‌طاهره سلام الله علیها از دید علما و بزرگان اهل تسنن نیز پوشیده نمانده و به دفعات در ذیل مباحث مختلفی نظیر تفسیر آیات قرآن کریم، روایات و احادیث و نظرات شخصی علمای مذاهب اسلامی، پیرامون شخصیت والای آن حضرت‌ نقل شده است.

حال با این تفاسیر، ما پیروان آموزه های فاطمی ناگزیریم از سر فقر و افتخار، برای پیمودن قله های معرفت و سعادت و رسیدن به کمال مطلوب، شخصیت ممتاز و بی نظیر آن حضرت را در مقام علم و عمل بشناسیم و فراروی خود و دیگران قرار دهیم که لازمه این مهم، رجوع به متون اصیل و معتبر اسلامی است، و از آنجا که «تقریباً تمام فضایل و مناقب و مقاماتی که در کتب شیعه در باره حضرت زهرا سلام الله علیها  نقل شده است، در کتب معروف اهل سنت نیز آمده است و کمتر چیزی می توان یافت که در منابع شیعه باشد و در کتب اهل سنت نیامده باشد»[1]  لذا واکاوی فضائل حضرت زهرا(س) بر پایۀ منابع و مدارک اهل سنت می تواند برخی از ابعاد و زوایای بی بدیل شخصیت آن نور عظیم را بیش از پیش تحکیم سازد و آثار و اسرار آن ، روشنی بخش رشد و تعالی امت اسلامی و دیگر جوامع بشری قرار گیرد.

گفتنی است حضرت زهرا سلام الله علیها ، «صاحب فضیلت های بسیار، صابر، متدین، نیکوکار، عفیف، قانع، و شکر گزار،[2] و آئینۀ تمام نمای یک زن مقدس و کامل در اسلام»[3] است.

لذا دربازنمایی فضایل مختص حضرت زهرا سلام الله علیها در منابع اهل سنت؛ شکوه شباهت آن حضرت به پیامبر صلی الله و علیه و آله و سلم[4]، عبادت[5]، سیادت[6] ، محبوبیت[7]و عصمت،[8] بخش جدایی ناپذیر آراء و اندیشه های علمای اهل سنت در بیان مناقب حضرت فاطمه زهرا (س) است.که مهمترین ره یافت فضائل آن حضرت، با اجماع علمای اهل سنت از قبیل ابن ابی ملیکه،احمد امام حنابله، حافظ بخاری ، حافظ مسلم،ابن ماجه، ابو داوود،نسایی، ابن اثیر،جلال الدین سیوطی…در نقل قریب به مضمون کلام نورانی پیامبر صلی الله و علیه و آله و سلم که فرمود: «فاطمه پاره تن من است هر کس اورا بیازارد مرا آزرده و هر کس مرا بیازارد خدارا آزرده است»،[9] به اوج خود می رسد و با اثبات عصمت حضرت زهرا(س)، اینچنین با رویکردی عالمانه ،دشمنی با فاطمه سلام الله علیها را ناشی از دشمنی با خدا و آن فرد را کافر معرفی کرده و نا سزا گفتن به او را مستوجب کفر دانستند.[10]

بی تردید جایگاه رفیع و بلند مرتبۀ حضرت زهرا(س) منبعث از منزلت آن حضرت در نزد خالق یکتاست که اجازۀ شفاعت از سوی خداوند[11]و دیگر آثار و برکات شخصیت وجودی حضرت زهرا(س) در موقع مرگ، قبر، پای میزان، صحرای محشر، پل صراط و محاسبه اعمال[12] نصیب دوستداران آن حضرت خواهد شد.

آری وجود این اوصاف و فضائل بی بدیل، ارمغان هم نوایی و هم نشینی  حضرت زهرا(س) با پیامبر اکرم(ص) است که به تعبیر ام المومنین حضرت عایشه«در کلام و سخن، شبیه تر از فاطمه سلام الله علیها به پیامبر صلی الله و علیه و آله و سلم را ندید و پیامبر اکرم(ص) هنگام حضور آن حضرت، به احترام و بزرگداشت او از جا برمی خاست دستش را می گرفت و می بوسید و او را در جای خود می نشاند».[13]

بدیهی است حضرت فاطمه سلام الله علیها نمونه کامل یک زن مسلمان در تمام اوصاف و کمالات اسلامی و انسانی در تحقق سبک زندگی اسلامی و تمدن سازی نوین اسلامی است.

از این رو با تأمل در منابع روایی اهل سنت می توان به حکمت فضائل و مناقب باشکوه آن حضرت به عنوان برترین زنان دو عالم،[14] و برترین زنان اهل بهشت[15] پی برد که شاخصه های کلیدی این مسأله را می توان در سیره و سبک زندگی حضرت زهرا(س) ، به عنوان اسوۀ زنان و الگوی آنان در حجاب و عفاف،[16]علم و دانش[17]،انفاق[18] و زهد فاطمی[19] مشاهده نمود.

باید اذعان نمود فضائل عظیم و مقامات فوق العاده سيدة نساء العالمين سرور و برتر زنان عالم، فاطمه‏ي زهراء (سلام ‏الله‏ عليها) در درگاه خداوند، حاکی از این مسألۀ مهم و راهبردی است که نه تنها شناخت شناسی شخصيت آن حضرت از نظر همه‏ي مسلمانان و همه مذاهب مورد قبول است، بلکه اهتمام علمای جهان اسلام در  بازتولید معارف فاطمی از متن منابع روایی مذاهب اسلامی می تواند به عنوان گام بنیادین، زمینه ساز ارتقای وحدت امت اسلامی شود.

در خاتمه باید گفت ابعاد شخصیتی وجود مقدس حضرت‌صدیقه‌طاهره سلام الله علیها چنان گسترده و دریای فضایل ایشان چنان بی‌کران است که زبان تمام علما در سرتاسر تاریخ از توصیف شایسته ایشان قاصر بوده است ، لذا گذر اجمالی بر فضائل آن حضرت در منابع روایی برادران اهل سنت، حق مطلب را ادا نخواهد کرد، لیکن امیدواریم در تبیین مناقب و آموزه های حضرت زهرا(س)، قطره ای از این دریا را چشیده و معرفتمان بر حضرتش افزون شود.

منبع:

[1] ابن سعد، الطبقات الکبری،2/ 194؛ احمدبن حنبل، فضائل الصحابه، 2/ 585؛ قندوزی، ینابیع الموده، 1/ 124.
[2] ذهبی، سیر اعلام النبلاء.
[3] فاطمه الزهرا و الفاطمیون، ص 51.
[4] سنن الترمذی، 5/ 500 ح 3872.
[5] علامه شوشتری، 10/ 261 به نقل از زمخشری، ربیع الابرار، / 195.
[6]، حاکم نیشابوری، مستدرک الوسائل، 3/ 156؛ فیروزآبادی، ‌فضائل الخمسه، 3/ 137؛ ابن اثیر، اسدالغابه، 5/ 522، چاپ دارالمعرفه، 5/366. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، 10/ 256.
[7] سنن الترمذی، 5/ 701.
[8] ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، 27/ 16.
[9] جوینی، فرائد السمطین، 2/34؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، 16.
[10]سهیلی از علمای قرن ششم ؛«علامه امینی، فاطمه الزهرا، ص 96-97 با تلخیص…».
[11] ابن اثیر، اسد الغابه 5/ 523- علامه شوشتری همین روایت را از پانزده منبع اهل سنت نقل می کند از جمله: متقی هندی، حافظ نورالدین، ابن صباغ مالکی، ابن ابی الحدید معتزلی، ابن حجر عسقلانی، سیوطی، رک احقاق الحق و ازهاق الباطل، 10/ 4-141.
[12] جوینی، فرائد السمطین، 47/ 2 ح 391؛ ابن الاثیر، اسد الغابه، 523/ 5؛ قندوزی، ینابیع الموده، 263.
[13] حاکم نیشابوری، مستدرک، 3/ 154؛ طبری، ذخائرالعقبی، 41 و 51.
[14] جوینی، فرائد السمطین، 2/43؛ رک به احقاق الحق، علامه شوشتری، 10/116 برای اطلاع بیشتر راویان حدیث.
[15] حاکم نیشابوری، 2/ 497؛ علامه شوشتری، احقاق الحق، 10/ 58-52؛ جوینی، فرائد السمطین، 1/ 47.
[16]ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، 16/ 211 و 249. قطب راوندی، النوادر / 13.
[17] احمد حنبل، مسند، 6/461؛ طبری، ذخائر العقبی، 53.
[18] علامه شوشتری، 10/201 به نقل از صفوری، نزهه المجالس، 2/226.
[19] علامه شوشتری این حدیث را با کمی تغییرات جزئی از 60 نویسنده شهیر اهل سنت نقل می کند؛ سنن ابوداوود، 3/151/150.

انتهای پیام/ ش

دیدگاهتان را بنویسید

توجه: از انتشار نظرات توهین آمیز معذوریم.